Wanneer gehuwde partners van mening zijn dat hun huwelijk duurzaam is ontwricht en ze daarom niet langer bij elkaar willen blijven, kunnen zij (samen of één van hen) echtscheiding vragen.

Hun gezamenlijke bezittingen en schulden moeten dan worden verdeeld. Indien ze in gemeenschap van goederen zijn getrouwd, is (los van eventuele uitzonderingen) alles gemeenschappelijke eigendom en hebben beide partners recht op de helft daarvan. Indien ze huwelijksvoorwaarden hebben gemaakt, wordt de boedel verdeeld zoals dat destijds in de huwelijksvoorwaarden is overeengekomen.

De eigen woning is doorgaans het belangrijkste vermogensbestanddeel. Als deze woning bij het kadaster op naam van beide partijen staat en één van hen na de scheiding het huis op naam wil krijgen, moet daarvoor bij de notaris een akte van verdeling worden getekend die bij het kadaster wordt ingeschreven. Overdrachtsbelasting is dan niet verschuldigd. Dit geldt ook als de woning alleen op naam van één van de partners staat en er sprake is van gemeenschap van goederen of huwelijksvoorwaarden waarin is geregeld dat het huis gemeenschappelijk eigendom is.

In de akte van verdeling wordt dan ook de eventuele hypotheekschuld toebedeeld aan degene die het huis op naam krijgt. Deze moet aan de ex-partner garanderen dat die laatste niet meer zal worden aangesproken voor de hypotheekschuld. De notaris vraagt hiertoe ook een verklaring aan de geldstrekker, waarin de geldverstrekker aangeeft voor de hypotheeklasten voortaan alleen nog aan te kloppen bij degene aan wie het huis wordt toegedeeld; men spreekt dan van 'ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheekschuld'. De geldverstrekker zal tevoren financiële gegevens opvragen bij degene die de hypotheekschuld geheel op zich wil nemen om zo te kunnen controleren of die zijn financiële verplichtingen inzake de hypothecaire geldlening redelijkerwijs wel na zal kunnen komen.

Wanneer de woning overwaarde heeft (met andere woorden wanneer de waarde van de woning groter is dan de restant-hypotheekschuld) en deze overwaarde niet verrekend is bij de verdeling van de overige bezittingen, spreken partijen in een echtscheidingsconvenant meestal af dat dit bedrag betaald dient te worden bij de ondertekening van de notariële akte van verdeling. Op het moment van ondertekening moet de notaris dit bedrag tot zijn beschikking hebben, anders mag hij de akte niet passeren.

Zo'n akte van verdeling hoeft uiteraard niet te worden opgemaakt wanneer de (ex-) partners tezamen het huis aan een derde verkopen.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen

Veel mensen hebben aan hun hypothecaire geldlening een levensverzekering gekoppeld, waarmee na hun overlijden de geldlening geheel of gedeeltelijk kan worden afgelost.
De achterblijvers krijgen na overlijden van de verzekerde dat geld niet in handen, aangezien dit direct naar de bank gaat.

Dit kan formeel op twee verschillende manieren gebeuren:
1. de rechten uit de levensverzekering worden door de verzekerde verpand aan de bank. De bank wordt dan begunstigde van de uitkering; de hypothecaire geldlening wordt hiermee afgelost. In de nalatenschap valt nu een huis dat (geheel of gedeeltelijk) vrij is van hypotheek. Per saldo komt de uitkering nu aan alle erfgenamen ten goede, naar rato van ieders verkrijging;
2. er wordt gebruik gemaakt van een partnerverklaring (ook wel weduweverklaring genoemd). De begunstigde op de polis (meestal de partner van de verzekerde) verklaart schriftelijk dat de verzekeringsuitkering te zijner tijd uitgekeerd dient te worden aan de bank. De oorspronkelijke begunstiging (alleen de partner als begunstigde, niet ook de eventuele mede-erfgenamen) blijft in stand.

U vraagt zich wellicht af wat het belang hiervan is, nu toch in beide gevallen de hypotheek wordt afgelost.

In de eerste situatie delen álle erfgenamen mee in de verzekeringsuitkering, in de tweede situatie alleen degene die als begunstigde op de polis staat (meestal de partner).
Onder het erfrecht zoals dat vóór 2003 gold was de partnerverklaring een goed middel om de positie van de achterblijvende partner ten opzichte van die van de kinderen te verstevigen. Zonder nadere voorziening - zoals een testament - verkreeg de langstlevende echtgenoot toen niet meer dan een kindsdeel in de nalatenschap van de overledene, zonder verdere privileges. Als dan de verzekeringsuitkering alleen aan de partner toekwam loste die daarmee de hypotheekschuld af, dus ook voor zover deze schuld op de kinderen als erfgenaam rustte. De kinderen kregen daardoor een schuld aan de langstlevende, hetgeen de (onderhandelings)positie van de langstlevende ten opzichte van de kinderen versterkte.
Binnen het nieuwe erfrecht is echter de positie van de langstlevende echtgenoot (en, onder voorwaarden, ook van de niet-gehuwde langstlevende partner) aanmerkelijk versterkt. De langstlevende kan nu sowieso in de woning blijven wonen. In het kader van een extra bescherming van de langstlevende partner is de partnerverklaring nu derhalve niet meer nodig.

Ook met het oog op successierecht (de belasting die na iemands overlijden door zijn erfgenamen moet worden betaald over hetgeen zij ten gevolge van zijn overlijden verkrijgen) valt er onder de huidige regelingen vaak met de partnerverklaring geen voordeel meer te behalen.

Om goed te kunnen beoordelen wat voor u de beste optie is moeten al uw persoonlijke en financiële omstandigheden bekeken worden. Dit is zeker van belang indien u kinderen uit een eerdere relatie hebt of wanneer u over een groot vermogen beschikt.

Vraag uw notaris om advies.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen

Ellemieke en Hans staan op het punt het huis van hun dromen te kopen. Voor hun huidige woning hebben ze inmiddels een koper gevonden. Het koopcontract voor hun nieuwe huis is opgesteld. 'Voordat we dit contract ondertekenen, moeten we onze notaris even vragen er naar te kijken', vindt Ellemieke. 'Hij weet immers precies waar hij op moet letten.'

Het echtpaar legt het koopcontract aan de notaris voor. Het valt de notaris op dat de termijn voor het betalen van de waarborgsom met drie weken na tekening van het contract wat aan de korte kant is. 'In de koopovereenkomst staat dat de koper, jullie dus, binnen drie weken een waarborgsom van 10% van de verkoopprijs moet betalen. In plaats van een storting in contanten wordt vaak een bankgarantie gesteld. Deze wordt vaak pas geregeld als de hypotheekofferte rond is. De ervaring leert dat dat vaak minstens een maand duurt. Als jullie de waarborgverplichting niet tijdig nakomen, kan de verkoper een boete vorderen én het contract laten ontbinden.'

Hans denkt de notaris gerust te stellen door aan te geven dat hij direct na ondertekening van het contract de papieren aan de bank zal zenden. 'Als wij toch alles op tijd regelen, dan is het toch niet onze schuld als we niet tijdig de waarborgsom geregeld hebben?' De notaris geeft aan dat de verkoper dan nog steeds het recht heeft zich op de boeteregeling te beroepen. 'Ook als de waarborgsom alsnog betaald wordt of de bankgarantie gesteld. Ik adviseer dan ook niet te snel akkoord te gaan met een korte termijn. Als je de bankgarantie bij je huidige bank regelt, dus los van de nieuwe hypotheek, scheelt dat al tijd. En als jullie merken dat de termijn niet gehaald gaat worden, vraag dan tijdig uitstel aan de verkoper.'

Volgens de notaris vergissen veel mensen zich in de boetebepaling. 'Omdat het in de praktijk niet veel voorkomt dat de verkoper zich erop beroept, nemen kopers de termijn niet altijd even nauw. Ook als de verkoper geen schade heeft door het te laat betalen van de waarborgsom heeft hij wel recht op de boete! De rechter kan de boete matigen, maar doet dit niet snel. Bovendien kan ook een gematigde boete nog steeds veel geld zijn.'

Ellemieke en Hans zijn blij dat ze nog even bij hun notaris langs zijn gegaan. Zijn tips doen hen besluiten te proberen de termijn voor het betalen van de waarborgsom te verlengen. 'Wij willen de kans op een boete zo klein mogelijk maken, zodat we al ons geld in ons droomhuis kunnen stoppen!'

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Hoe komt een koop tot stand? Deze vraag zult u zich wellicht nog niet eerder zo hebben gesteld, terwijl u dit leest al veel koopovereenkomsten heeft gesloten.

Het uitgangspunt bij het tot stand komen van een koopovereenkomst is de wilsovereenstemming. Een partij wil iets verkopen, de andere partij wil het aangeboden product kopen. Bij een aankoop in de supermarkt gebeurt het bijna achteloos: de winkelier biedt u zijn producten aan door ze in de schappen te leggen en vermeldt tegen welke prijs u de boodschappen kunt meenemen, u aanvaardt het aanbod door de boodschappen in het winkelwagentje te leggen en deze bij de kassa af te rekenen.

Bij de aankoop van een woning gaat het in beginsel niet anders. De verkoper zet zijn woning te koop en de beoogde koper doet een bod. Er volgen onderhandelingen en uiteindelijk zijn koper en verkoper het eens. Er is met andere woorden wilsovereenstemming. Vroeger was hiermee de kous af. Hoewel het gebruikelijk was de koop schriftelijk vast te leggen in een koopakte, was de koop al tot stand gekomen. Zelfs als de koopakte niet ondertekend werd, waren koper en verkoper gebonden aan de koop.

Door de wetswijziging van 1 september 2003 is hier verandering in gekomen. Sinds deze datum is het verplicht een schriftelijke koopakte op te maken. Zonder koopakte geen koop. De koopakte is daarmee een vormvoorschrift geworden dat altijd in acht genomen dient te worden. Dit geldt echter uitsluitend als het een zogenaamde consumentenkoop betreft. Dit is, kort gezegd, de koop waarbij een particulier een woning koopt. De aankoop van een garage hoeft derhalve niet schriftelijk te worden vastgelegd.

Wat nu als na de mondelinge overeenstemming een partij weigert mee te werken aan het opmaken van de schriftelijke koopakte? De koop komt niet tot stand: er is immers geen schriftelijke koopakte. Echter, als er sprake is van wilsovereenstemming tussen koper en verkoper zijn zij beiden verplicht mee te werken aan het tot stand komen van een schriftelijke koopakte en kunnen zelfs door de rechter gedwongen worden de koopakte te ondertekenen. Als het echter de koper is die weigerachtig is, heb je daar niet veel aan. De koper kan immers direct na het opmaken van de koopakte de koop ongedaan maken door zich te beroepen op de drie dagen bedenktijd. Als de verkoper onwillig is, kan de dwang wel zin hebben.

Een geheel andere vraag is wie de kosten van de koopakte moet voldoen. Als er aan de kant van de verkoper een makelaar is ingeschakeld, maakt hij vaak de koopakte op. Het kan geen kwaad af te spreken wie de kosten van het opmaken van de koopakte betaalt. Dit kan een rol spelen bij de latere ontbinding van de koopovereenkomst (bijvoorbeeld als gevolg van de bedenktijd of als de financiering niet rond komt).

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Christiaan en Suzanne van de Sloot horen op het nieuws dat Staatssecretaris Jan Kees de Jager renteloze of laagrentende geldleningen gaat aanpakken. Hij wil over deze leningen schenkingbelasting heffen, ook als de lening direct opeisbaar is. Hun zoon Erik wil een eigen woning kopen en Christiaan en Suzanne willen hem financieel ondersteunen door hem een renteloze lening te verstrekken. 'Misschien is dat op dit moment helemaal niet zo voordelig als wij denken', legt Christiaan zijn vrouw voor. Zij maken een afspraak met de notaris.

'De voorwaarde om een lening renteloos te verstrekken is dat Erik de lening direct terug moet kunnen betalen, oftewel de lening moet direct opeisbaar zijn', legt de notaris uit. 'Je kunt dit aantonen als Erik de lening ook bij een bank zou krijgen. Door de kredietcrisis hanteren banken echter strakkere voorwaarden. De kans is groot dat Erik de lening niet meer zomaar krijgt. Een oplossing is wellicht door zijn opa en oma borg te laten staan. Maar het is dus oppassen met het verstrekken van een renteloze lening.'

Christiaan en Suzanne vragen of het nog verstandig is om zekerheden te bedingen voordat ze hun zoon het geld lenen. 'Als het om wat grotere bedragen gaat (bijvoorbeeld meer dan tienduizend euro) is mijn advies om dit altijd te doen, ook als je wel rente zou vragen. Een fiscalist wil nog wel eens zeggen dat je zonder zekerheden een hogere rente kunt vragen waardoor je meer belastingaftrek hebt. Ik geef altijd de voorkeur aan zekerheid boven een iets hogere aftrek. Als er bijvoorbeeld beslag gelegd wordt op het huis van Erik, en dat kan ook buiten zijn schuld om gaan, of er ontstaat ruzie tussen hem en jullie of tussen hem en zijn partner dan is de kans groot dat jullie het geld definitief kwijt zijn. Daar weegt een beetje belastingbesparing naar mijn mening niet tegen op.'

De notaris vertelt dat in het nieuwe wetsvoorstel het schenken van bedragen tot € 22.000,00 (de huidige eerste schijf) twee keer zo duur wordt. 'De schenkingheffing over dit bedrag is nu 5% en het voorstel van de staatssecretaris is dat 10% te maken. Oplettendheid is dus geboden. Het nieuwe wetsvoorstel wil de renteloze direct opeisbare geldlening tegengaan. De niet in rekening gebrachte rente wordt gezien als een schenking.' De notaris ziet wel een alternatief. 'Jullie kunnen Erik rente laten betalen over de lening. Omdat Erik de lening gebruikt voor de aanschaf van zijn woning kan hij gebruikmaken van de hypotheekrenteaftrek. Vervolgens kunnen jullie de rente wegschenken. In het nieuwe wetsvoorstel is de vrijstelling € 5.000,00. De rente die Erik moet betalen blijft hieronder.' Christiaan en Suzanne zijn blij met de mogelijkheid hun zoon te helpen zonder dat hen dat nadelige financiële gevolgen oplevert.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen

Een tweetrapsmaking of tweetrapstestament kan voor verschillende doeleinden worden gebruikt.
Ten eerste kan het worden ingezet als instrument om successierechten te besparen. In de media is daar afgelopen tijd de nodige aandacht aan besteed.

Maar ook kan de tweetrapsmaking een interessante keuze zijn als één of meer van uw kinderen alleenstaand is.

Stel: een alleenstaande dochter erft van u en komt daarna zelf te overlijden. Ze heeft broers en zussen als erfgenaam. Het tarief voor hen ligt tussen de 30% en 40%. Maar als u een tweetrapsmaking in uw testament had gezet, zou het tarief voor de broers en zussen, uw andere kinderen, tussen de 10% en de 20% hebben gelegen!
Door zo'n tweetrapsmaking krijgen de broers en zussen namelijk juridisch gesproken het gedeelte van de erfenis dat hun zus van de ouders heeft geërfd via de testamenten van de ouders.
Het is dus een middel om zelf meerdere keren over je nalatenschap te beschikken, "je regeert nog vanuit het graf"als het ware.

Als u gescheiden bent en kinderen heeft kan dit heel bruikbaar zijn. Immers, als u als gescheiden vader of moeder iets nalaat aan uw kinderen en één van uw kinderen vervolgens overlijdt zonder partner, kinderen of testament, erft uw ex-partner nog een deel van uw erfenis.
Als u daar problemen mee heeft, kunt u in uw testament bepalen dat uw ex-partner niet via de kinderen een deel van uw erfenis mag krijgen.
In de tweetrapsmaking kan worden opgenomen dat bijvoorbeeld de broers en zussen van het kind de erfenis krijgen of bijvoorbeeld uw familie. Zo kunt u uw ex-partner volledig uitsluiten van uw erfenis.

De uitsluitingsclausule en de tweetrapsmaking

De tweetrapsmaking moet niet worden verward met de uitsluitingsclausule.
Met zo'n clausule kunt u bijvoorbeeld regelen dat uw eventuele schoonzoons of schoondochters bij een echtscheiding geen aanspraak kunnen maken op uw erfenis. Maar aan een uitsluitingsclausule hebt u niet genoeg als het voor u ook van belang is dat het vermogen na het overlijden van uw kind bij de kleinkinderen terechtkomt in plaats van bij de koude kant! Dan heeft u echt een tweetrapsmaking nodig. Als u alleen een uitsluitingsclausule heeft in uw testament kan uw kind namelijk via zijn of haar testament bepalen waar het vermogen terecht komt. Ook indien uw kind geen testament gemaakt heeft, zullen de van u geërfde goederen bij overlijden van uw kind normaliter volgens de wettelijke verdeling bij de partner van uw kind terechtkomen.
De tweetrapsmaking of het tweetrapstestament is in sommige gevallen een goede keuze. Of het in uw situatie een goede keuze is, hangt af van diverse factoren. Het is in ieder geval zeer de moeite waard om u door uw notaris te laten adviseren.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Jan en Ria zijn gehuwd en hebben twee minderjarige kinderen, Tom en Marieke. Het botert niet meer zo goed tussen Jan en Ria en ze besluiten te gaan scheiden. Als de echtscheiding rond is hebben zij uiteraard nog wel met elkaar te maken vanwege de kinderen en eventuele alimentatie, maar hebben zij overigens formeel niets meer met elkaar van doen. Als bijvoorbeeld een van hen overlijdt zal de ander niets erven. Toch kan zich dan een situatie voordoen waarop men bedacht moet zijn.

Stel: u bent gescheiden en u overlijdt. Uw kinderen erven uw nalatenschap. Dit lijkt geen problemen op te leveren. Maar wanneer dan vervolgens één van uw kinderen overlijdt zonder dat hij/zij een testament heeft gemaakt, bepaalt de wet dat de ouder (m.a.w. uw ex-echtgenoot) tezamen met de broer(s)/zus(sen) de nalatenschap van uw overleden kind erft. En tot de nalatenschap van het overleden kind behoort dan ook hetgeen hij/zij van u geërfd had. Waarschijnlijk zal dat niet uw bedoeling zijn.

In een testament kunt u dan een regeling treffen om te voorkomen dat, indien een kind na u komt te overlijden, het vermogen dat hij/zij uit uw nalatenschap heeft verkregen doorvererft naar uw ex-echtgenoot. U bepaalt dan namelijk dat bij overlijden van een kind (de zgn. "bezwaarde") hetgeen resteert van wat hij/zij uit uw nalatenschap heeft verkregen, toekomt aan uw andere kinderen (de zgn. "verwachters") - en derhalve niet tevens aan de vader of moeder van het kind, zijnde uw ex-echtgenoot. Indien u geen andere kinderen hebt, kunt u bepalen dat het vermogen van het overleden kind toekomt aan bijvoorbeeld uw ouders, broers en zussen. Een dergelijke regeling waarbij u als het ware "over uw graf regeert", wordt een "tweetrapsmaking" genoemd.
Het is mogelijk in het testament vast te leggen dat deze regeling in bepaalde gevallen niet geldt. Bijvoorbeeld wanneer uw kind een bepaalde leeftijd heeft bereikt, of overlijdt met achterlating van een echtgenoot en/of kinderen.

Wanneer u niet wenst dat uw ex-echtgenoot de nalatenschap voor en namens de kinderen afwikkelt en na de afwikkeling van de nalatenschap, het vermogen dat u aan uw kinderen hebt nagelaten beheert, stelt u een bewind in over het vermogen dat u aan de kinderen nalaat. U benoemt een derde tot bewindvoerder.

Daarnaast kunt u uw ex-echtgenoot uitsluiten van het ouderlijk vruchtgenot van het vermogen dat uw minderjarige kinderen uit uw nalatenschap verkrijgen. De vruchten zoals rente, dividend etcetera komen dan toe aan de minderjarigen zelf (en niet aan uw ex-echtgenoot als langstlevende ouder).

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Barend Pasman is eind vorig jaar zijn eigen adviesbureau begonnen, een eenmansBV. Barend is als directeur in deze bv de enige aandeelhouder, oftewel DGA (directeur-grootaandeelhouder). Het grootste voordeel vindt hij het kleine verschil tussen privé en zakelijk. Na het uitbreken van de kredietcrisis ziet Barend echter collega's met een soortgelijke eenmansbv in de problemen komen. Dat wil hij vermijden en hij maakt een afspraak met zijn notaris.

'De eenmansBV leek mij ideaal', legt Barend aan zijn notaris uit. 'Het is allemaal van jezelf, dus ik hoef niemand iets uit te leggen.' De notaris beaamt dat een eenmansBV voordelen biedt. 'Maar als je je niet aan de spelregels houdt, kleven er ook nadelen aan. Dan kan het in deze crisistijd misgaan.'

De notaris geeft aan dat alle afspraken die Barend met zichzelf maakt, tussen zijn BV en hemzelf als aandeelhouder, zwart op wit moeten staan. 'Denk hierbij aan afspraken die niet tot de gewone bedrijfsuitoefening behoren, zoals je arbeidsovereenkomst, je pensioenbrief, een koopovereenkomst of een leningovereenkomst met jezelf. In de praktijk is dat eigenlijk alles wat je privé met je BV afspreekt. Als deze afspraken niet schriftelijk zijn vastgelegd, dan kan de BV de handelingen vernietigen of terugdraaien alsof ze nooit hebben bestaan.' Barend vraagt zich hardop af waarom een DGA zijn eigen beslissingen zou willen terugdraaien. 'Dat doet hij uiteraard zelf niet. Maar problemen ontstaan vaak als iemand anders het voor het zeggen krijgt binnen de BV, bijvoorbeeld bij verkoop van de BV of bij faillissement', legt de notaris uit. 'De nieuwe directeur is bij machte om niet-schriftelijk vastgelegde afspraken terug te draaien. Bij verkoop is in dit soort situaties meestal nog wel wat te regelen. Problemen kunnen ook ontstaan bij een belastingcontrole, bijvoorbeeld als blijkt dat de pensioenberekeningen niet gedragen worden door de onderliggende juridische documenten. Naheffingen en boetes zijn het gevolg.'

Volgens de notaris wordt het ernstiger als een BV failliet gaat. 'Dan bepaalt een curator wat er gaat gebeuren. En met hem valt er niets meer te regelen. Als dan blijkt dat bijvoorbeeld je managementcontract niet goed is vastgelegd, kan hij aantonen dat je onterecht salaris uit de BV hebt gehad en dat salaris terugvorderen. Dat wordt een dure grap. Ik adviseer dan ook altijd om ook bij een eenmansBV zaken vast te leggen zoals je die met een vreemde partij regelt.'
Barend is blij met de goede adviezen van zijn notaris en neemt ze graag ter harte. 'Als de zaken slecht gaan, is dat al vervelend genoeg. Als alles schriftelijk is vastgelegd, heb ik daar in ieder geval geen nasleep meer van.'

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Wanneer het verkopen van uw huis niet zo vlot verloopt als verwacht, kan dat heel vervelend zijn, vooral als u al een nieuwe woning hebt gekocht. U krijgt dan immers dubbele woonlasten. Als u bent verhuisd zijn ook de hypotheeklasten voor uw oude huis weliswaar nog enkele jaren fiscaal aftrekbaar, maar het kost u hoe dan ook handenvol geld. Bovendien komt langdurige leegstand een huis niet ten goede.

Het lijkt dan erg aantrekkelijk het huis te gaan verhuren: u ontvangt dan huuropbrengsten en de woning staat niet langer leeg.
Meestal is eventuele hypotheekrente dan niet langer aftrekbaar en zijn de huuropbrengsten onbelast. Over het kapitaal dat in een verhuurde woning zit, wordt vermogensrendementsheffing geheven (Box 3 Inkomstenbelasting).

Helaas zitten hier wel wat haken en ogen aan waar men niet altijd bij stilstaat.

Zo stelt een bank die een hypothecaire geldlening verstrekt normaliter als eis dat de woning niet verhuurd mag worden zonder toestemming van die bank. Reden daarvoor is dat -als u uw rente en eventuele aflossing niet (tijdig) aan de bank zou voldoen en de bank daarom tot executieverkoop over wil gaan- een verhuurd huis veel minder opbrengt dan een leeg, vrij beschikbaar, huis. Als u het huis tóch verhuurt zonder tevoren toestemming te vragen aan de bank en de bank komt daarachter, dan kan de bank eisen dat de hypothecaire geldlening direct wordt afgelost.

Houdt u er bovendien rekening mee dat huurders van woonruimte, in Nederland een vergaande bescherming genieten. En dan zit u tegen wil en dank met die huurder opgescheept, terwijl u net een koper hebt gevonden die een uitstekende prijs voor uw woning wil betalen. Mits die leeg is natuurlijk …..

De enige mogelijkheid om onder de strenge huurbeschermingsregels uit te komen, is door een huurovereenkomst aan te gaan die 'naar haar aard van korte duur' is. Wat een tijdelijk huurcontract lijkt, is dat echter vaak niet.
Het moet gaan om een huurovereenkomst die écht voor een bepaalde tijd is aangegaan en waarbij zowel verhuurder als huurder zich daarvan bewust is. Als de verhuurder zich beroept op het eindigen van de afgesproken huurtermijn maar de huurder niet wil vertrekken en een beroep doet op huurbescherming, zal de rechter uiteindelijk moeten oordelen. Rechters zijn hierin zeer terughoudend en zullen in veel gevallen de bescherming van de huurder laten prevaleren boven het belang van de eigenaar/verhuurder.

Conclusie: als u uw woning wilt verhuren, ga dan tevoren goed na wat voor u de fiscale consequenties zijn en of u de woning ook op de langere termijn wilt verhuren. Wilt u 'ter overbrugging' slechts een beperkte periode verhuren, laat u dan goed informeren over de exacte inhoud van het huurcontract.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

De huidige Successiewet is met ingang van 1 januari 2010 gewijzigd.

De belangrijkste voorgenomen wijzigingen zijn de volgende.

De huidige tariefstructuur is vereenvoudigd. Het aantal tariefgroepen is beperkt tot twee en in elke tariefgroep zijn slechts twee schijven. De vrijstellingen zijn vereenvoudigd. In sommige gevallen zal de nieuwe regeling leiden tot een verlaging van de verschuldigde belasting, maar dat is zeker niet altijd het geval.
De wijzigingen zullen namelijk budgetneutraal binnen het geheel van belastingopbrengsten zijn.

Er is nu één tariefgroep voor kinderen en partners, één tariefgroep voor kleinkinderen en één tariefgroep voor overige verkrijgers.

Erfenissen
Partners hebben een vrijstelling van € 600.000. Dat wil zeggen dat iemand van zijn echtgenoot/partner € 600.000 mag erven zonder dat hij daarover successiebelasting moet betalen.
Wanneer iemand meer dan € 600.000 erft van zijn partner moet hij over het meerdere successierecht betalen, te weten 10% over de eerste € 118.000 en 20% over al het meerdere.
Kinderen en kleinkinderen hebben een vrijstelling van € 19.000. Wanneer een kind meer dan € 19.000 erft van zijn ouder is hij over dat meerdere successierecht verschuldigd, namelijk 10% over de eerste € 118.000 en 20% over het meerdere.
Voor kleinkinderen gelden percentages van respectievelijk 18% en 36%
Andere verkrijgers hebben een vrijstelling van slechts € 2.000. Wanneer zo'n verkrijger meer dan € 2.000 erft is hij 30% successierecht verschuldigd over de eerste € 118.000 en 40% over alles daarboven.

Schenkingen
Wat schenkingsrecht betreft geldt het volgende.
Kinderen krijgen (per kalenderjaar) een vrijstelling van € 5.000, dat wil zeggen dat een ouder aan een kind € 5.000 kan schenken zonder dat daarover schenkingsrecht hoeft te worden betaald. Over het meerdere is wel schenkingsrecht verschuldigd, te weten 10% over de eerste € 118.000 en 20% over alles daarboven.
De eenmalig hogere vrijstelling, voor kinderen tussen 18 en 35 jaar, wordt € 24.000.
Andere verkrijgers hebben een vrijstelling van € 2.000 per kalenderjaar, en moeten over het meerdere 30% respectievelijk 40% schenkingsrecht betalen.

Derden (niet-familieleden of verre familieleden) gaan er in het algemeen flink op vooruit. Anderzijds gaan kinderen en kleinkinderen er in sommige gevallen fors op achteruit.

Wanneer u overweegt een schenking te doen of uw testament te wijzigen, verdient het aanbeveling contact op te nemen met uw notaris. Die kan voor u nagaan wat voor u de beste en voordeligste regeling is.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen

Het consumentenprogramma Tros Radar besteedde maandag 1 maart aandacht aan de nieuwe Successiewet. In het programma werd het zogenaamde 'tweetraps-testament' behandeld. Zo'n testament is echter niet altijd de beste oplossing.

Ouder betaalt belasting over de kindsdelen…

Sinds 2003 gaat zonder testament de hele nalatenschap naar de langstlevende partner. Deze hoeft hierover meestal geen erfbelasting te betalen. De kinderen hebben ook recht op een deel van de erfenis, maar hun 'kindsdeel' krijgen ze pas na het overlijden van de langstlevende partner. De overblijvende partner moet echter wel erfbelasting betalen over de 'kindsdelen'.

…maar niet met een tweetraps-testament

Zo'n aanslag kan een paar duizend euro bedragen. Soms is dat een probleem. Bijvoorbeeld als het vermogen vooral zit in de 'stenen', in de waarde van het huis. Met een tweetraps-testament kun je voorkomen dat de langstlevende ouder zo'n belastingaanslag krijgt. Deze mogelijkheid werd behandeld bij Tros Radar. Met een tweetraps-testament erven de kinderen pas als de tweede ouder is overleden.

Is dat voordelig?

Met een tweetraps-testament betaalt de overblijvende ouder geen erfbelasting over de kindsdelen. Op korte termijn is dit dus inderdaad voordeliger. Maar later krijgen de kinderen alles en zij betalen dan ook alles. Een tweetraps-testament betekent vooral het uitstellen van erfbelasting, niet het verminderen daarvan.

Niet altijd de beste keuze

Naar aanleiding van de Radar-uitzending bellen veel mensen naar de notaris voor een tweetraps-testament. Zo'n testament is echter niet in alle gevallen de beste keuze. Het heeft voordelen, maar ook nadelen. Of een tweetraps-testament verstandig is, hangt helemaal af van de persoonlijke situatie, het aantal kinderen en van de omvang van het vermogen. Een andere testamentkeuze kan veel beter en voordeliger zijn.

Testament is maatwerk

In het algemeen geldt: een goed testament is afgestemd op de persoonlijke omstandigheden. Die omstandigheden zijn altijd weer anders. Een testament maken is daarom maatwerk. Zeker het opstellen van een ingewikkeld testament als een tweetraps-testament vraagt tijd en aandacht van de notaris. De notaris zal u graag adviseren of het nodig is uw testament te maken of aan te passen.

Meer informatie? U kunt contact opnemen met ons kantoor.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Wanneer u een huis aankoopt zult u waarschijnlijk afgaan op één van de woningsites, een advertentie of de plaatselijke makelaar. Echter tegenwoordig worden er ook diverse mooie woningen, wellicht zit uw droomhuis er zelfs tussen, via de veiling aangeboden.

Voordat u echt gaat bieden op de veiling doet u er goed aan een aantal zaken in ogenschouw te nemen.

Lees voordat u gaat bieden op de veiling altijd van tevoren de algemene en de bijzondere veilingvoorwaarden. Er zijn twee soorten algemene voorwaarden, de Algemene Veilingvoorwaarden Registergoed en de Algemene Veilingvoorwaarden voor Executievoorwaarden. U kunt de algemene veilingvoorwaarden vinden via het Kadaster waar deze zijn ingeschreven. De bijzondere veilingvoorwaarden kunt u verkrijgen bij de notaris die voor de veiling is ingeschakeld. In de bijzondere veilingvoorwaarden vindt u de gegevens over de woning, alsmede meer bijzonderheden over de woning. Bijvoorbeeld of er een erfdienstbaarheid bestaat ten laste van de woning, bijvoorbeeld een recht van overpad. Staat het huis op eigen grond of op erfpachtsgrond. Hoe hoog is alsdan de canon. Bij een executieveiling worden in de bijzondere voorwaarden soms geen lasten of gebreken genoemd. Dit is echter geen garantie voor de afwezigheid daarvan. Het is dan ook aan te raden om voor de veiling een eigen onderzoek te doen naar dergelijke beperkingen of een deskundige in te schakelen.

De koper op een veiling heeft geen bedenktijd. Een koop op een veiling is definitief. Om die reden dient u uw financiën rond te hebben. Om dit op de veiling te kunnen aantonen, dient u te beschikken over een bankgarantie of een schriftelijk aanbod voor een hypothecaire lening . U moet weten tot welk bedrag (inclusief de kosten) u kunt bieden. De kosten bij een veiling zijn altijd hoger dan bij een onderhandse aankoop. In sommige plaatsen dient u ook te beschikken over een huisvestingsvergunning. Deze toezegging van de gemeente dient u al bezitten, voordat u gaat bieden op de veiling. Er zijn immers geen ontbindende voorwaarden mogelijk, waarbij het niet verkrijgen van een woonvergunning de koop ongedaan kan maken.

De kosten van de veiling worden bij de koper in rekening gebracht. Deze kosten bestaan uit ondermeer de overdrachtsbelasting, de buitengerechtelijke incassokosten, het honorarium van de notaris, de inzetpremie, de kosten van de doorhaling van de inschrijvingen van hypotheken en beslagen, de advertentiekosten, het afslagersloon, de zaalhuur en de kosten van ontruiming.

U dient het huis vanaf de datum van gunning verzekerd te houden.

Toekomst

De Minister van Justitie beoogt via een wetsvoorstel de executoriale veiling van woningen transparanter en voor een breder publiek toegankelijk te maken. Dit betreft ondermeer de volgende wijzigingen. Executoriale verkoop van woningen zal via het internet mogelijk zijn. In het nieuwe wetsvoorstel wordt voorgesteld om alle kosten, met uitzondering van de overdrachtsbelasting, aan de hypotheekhouder in rekening te brengen. Van dit artikel kan niet ten nadele van de koper worden afgeweken. Een voor de koper gunstiger beding kan altijd worden overeengekomen.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Toen de familie Van Dijk bij de notaris langs was gekomen voor de hypotheekakte in verband met de nieuwe keuken had de notaris hen uitgenodigd voor een vrijblijvend informatief gesprek over het erfrecht. De dag van deze bespreking was aangebroken. Mijnheer Van Dijk had de kleine Jan op zijn schoot. "Omdat de leraren een studiedag hebben", verontschuldigde hij zich. Op verzoek van de notaris had mevrouw een kopie van hun huwelijkse voorwaarden en testamenten meegenomen.

"Waarom zitten we hier eigenlijk, notaris?", vroeg mevrouw Van Dijk. "Alles is toch voor ons geregeld in het nieuwe erfrecht?" "Niet echt", zei de notaris. "U hebt een testament en met een testament wijkt u af van de wet. Van de oude wet, maar ook van de nieuwe wet. Eigenlijk is het dus zo dat de nieuwe wet helemaal niet van toepassing is. Vandaar dat het zeer verstandig is om uw bestaande testamenten eens goed tegen het licht te houden. En als we toch bezig zijn, dan nemen we meteen even de huwelijkse voorwaarden mee."

Aan de overkant van de tafel bleef het even stil. Dat was wel even schrikken voor de familie van Dijk. Bij de laatste verjaardag van tante Kee hadden ze het er nog over gehad. Iedereen was er toch wel van overtuigd dat de nieuwe wet gewoon alles oploste en dat je je geen zorgen meer hoefde te maken.

"En trouwens", vervolgde de notaris, "ook als u geen bestaand testament hebt, is het zeer verstandig eens na te gaan waarom een testament toch nodig is. Ik kan zo wel tien reden bedenken". "Nou nou, notaris, u bent behoorlijk commercieel geworden", glimlachte mijnheer Van Dijk. "Daar gaat het mij niet om hoor", antwoordde de notaris, "Het gaat mij er om dat u beseft wat de gevolgen zijn als een bestaand testament niet wordt aanpast of als er helemaal geen testament wordt gemaakt."

Vervolgens stak de notaris van wal. Hij schetste daarbij het wettelijk systeem, wanneer dat van toepassing is en alle mogelijkheden om van het wettelijk systeem af te wijken of dat nader in te vullen. Zo werd onder meer besproken wie als voogd de zorg van Jan op zich zou nemen als zowel mijnheer als mevrouw van Dijk overlijden. Wie mogelijk als executeur benoemd zou moeten worden om de nalatenschap helemaal af te wikkelen.

Ook vond de familie Van Dijk 18 jaar wel wat jong voor Jan om over het geërfde vermogen te beschikken. De notaris gaf daarbij de optie van bewind over het geërfde vermogen, bijvoorbeeld totdat Jan 23 jaar is.

Verder vertelde de notaris dat de befaamde antischoonzoon/dochter clausule vrijwel automatisch in het testamentpakket zit. Op grond van deze clausule komt het geërfde vermogen in ieder geval niet toe aan de aangetrouwden (van bijvoorbeeld de kinderen), vooral niet als het ex-aangetrouwden worden. De familie Van Dijk g af verder aan erg gecharmeerd zijn van drie bepaalde goede doelen. De notaris opperde de mogelijkheid deze goede doelen in het testament als erfgenamen te benoemen in het geval de gehele familie Van Dijk tegelijk overlijdt. Bijvoorbeeld tijdens de vakantie.

Allemaal geen leuke onderwerpen. Allemaal wel onderwerpen om eens heel goed over na te denken en eventueel in een testament op te nemen. In ieder geval onderwerpen om te bespreken met de notaris.

Meer informatie? Een informatief gesprek op ons kantoor is geheel vrijblijvend en kosteloos. Aarzel niet om van deze mogelijkheid gebruik te maken. Een telefoontje is voldoende om een afspraak te maken.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Giften zijn financiële bijdragen die u uit vrijgevigheid, dus zonder tegenprestatie, verstrekt.
Ze zijn aftrekbaar onder de volgende voorwaarden:

•  De gift moet zijn gedaan aan een in Nederland, andere EU-staat, Nederlandse Antillen Aruba of ander aangewezen land gevestigde instelling die (nagenoeg) uitsluitend het algemeen nut beoogt. De instelling moet als ANBI ( algemeen nut beogende instelling) zijn aangewezen. Of dat zo is kunt u vinden op www.belastingdienst.nl
• U moet de gift kunnen bewijzen met schriftelijke bescheiden.

Voor de aftrek geldt een drempel van 1% van uw drempelinkomen maar minimaal €60, en een maximum van 10% van uw drempelinkomen.
U kunt drempel en maximum ontlopen door in plaats van een losse gift lijfrentetermijnen te schenken. U kunt deze termijnen als gift aftrekken indien:

• de begunstigde instelling aan de voorwaarden voor giftenaftrek voldoet (zie hierboven), dan wel een vereniging is die:
• ten minste 25 leden heeft,
• volledige rechtsbevoegdheid heeft,
• binnen het rijk is gevestigd,
• en niet aan vennootschapsbelasting is onderworpen, of hiervan is vrijgesteld;
• u ten minste vijf jaar lang jaarlijks een gelijke termijn schenkt (mogen wel geïndexeerd zijn met de inflatiefactor); komt u binnen die periode te overlijden, dan mag de lijfrente in het jaar van uw overlijden eindigen. De periodieke gift mag ook eindigen bij arbeidsongeschiktheid of werkloosheid, mits u zelf maar niet of nauwelijks invloed kunt uitoefenen op de beëindigingsmogelijkheid;
• de schenking is gedaan uit vrijgevigheid, dus zonder tegenprestatie;
• de schenking bij notariële akte is gedaan (vaak nemen de instellingen de kosten van de notaris voor hun rekening).

Per 1 januari 2010 zijn de eisen voor een ANBI aangescherpt. Een instelling moet voor 90% (was 50%) het algemeen nut beogen en er geldt een integriteitstoets. Er zullen instellingen zijn die per 1 januari 2010 niet meer als ANBI aangewezen kunnen zijn. Deze status vervalt dan per 1 februari 2010. Heeft u voor 1 januari 2010 een periodieke gift gedaan aan zo'n instelling, dan voldoen de termijnen in dat geval niet meer aan de eisen voor aftrek. Toch mag u de termijnen dan blijven aftrekken, behalve als u het conctractuele recht hebt om de lijfrente stop te zetten.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Vanaf achttien jaar is uw zoon of dochter meerderjarig. Uw kind is dan handelingsbekwaam. Dit wil zeggen dat uw kind zelfstandig (zonder toestemming van ouders of voogd) 'rechtshandelingen' kan verrichten, die niet kunnen worden teruggedraaid.

In de praktijk blijkt het niet altijd wenselijk te zijn dat de meerderjarige kinderen direct de beschikking krijgen over het vermogen van de overledene. Om ervoor te zorgen dat de kinderen niet de volledige beschikking krijgen over het vermogen, kan in het testament een bewindregeling worden opgenomen. In zulke gevallen kan de testateur (dat is degene die een testament maakt om de zaken na zijn overlijden te regelen) in zijn testament een bewindvoerder benoemen die het geërfde beheert, meestal totdat de kinderen/erfgenamen een bepaalde leeftijd hebben bereikt.

Het bewind treedt meestal in werking op het tijdstip van overlijden van de testateur. Men kan een familielid tot bewindvoerder benoemen, maar bijvoorbeeld ook een accountant of een bank. Het is ook mogelijk meer dan één bewindvoerder te benoemen. Zijn er twee of meer bewindvoerders, dan kan ieder van hen alle werkzaamheden die tot het bewind behoren alleen verrichten, tenzij het testament of de kantonrechter anders bepaalt.

In het testament wordt vastgelegd wat de bevoegdheden en de verplichtingen van de bewindvoerder zijn. Daarnaast geeft de wet ook een aantal regelingen.

Op grond van de wet krijgt de bewindvoerder voor zijn werkzaamheden per jaar een beloning van één procent van de waarde aan het einde van dat jaar van het onder bewind staande vermogen. De testateur kan bij testament desgewenst een andere of geen beloning vaststellen.

De wet noemt een aantal gevallen waarin een bewind eindigt. Daarnaast kan degene die het bewind instelt in zijn testament nog aanvullende gronden opnemen. Zo kan de testateur ten aanzien van het bewind bijvoorbeeld bepalen dat het bewind slechts voor een bepaalde termijn geldt, of tot het bereiken van een bepaalde leeftijd van de rechthebbende. Het is logisch dat een bewind altijd vervalt bij overlijden van de persoon in kwestie.

De bewindvoerder dient het bewind te voeren met de "zorg van een goed bewindvoerder". De bewindvoerder dient regelmatig tijdens zijn bewind en bovendien aan het einde van zijn bewind rekening en verantwoording af te leggen aan de rechthebbende.

Tip: Wanneer men een bewind in wil stellen bij testament, is het verstandig heel goed vast te leggen op welke gronden men dat bewind instelt en welke bevoegdheden de bewindvoerder krijgt, om eventuele problemen later zo veel mogelijk te voorkomen. De notaris helpt u graag verder.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Volgens het Burgerlijk Wetboek geldt het vereiste dat de koopovereenkomst waarbij een consument een woning aankoopt deze schriftelijk moet worden vastgelegd. Zonder schriftelijke, door verkoper en koper getekende koopakte, is er geen koopovereenkomst. Voor de koopovereenkomst met een niet-consument als koper of met een andere onroerende zaak dan een woning als voorwerp van koop geldt het schriftelijkheidsvereiste niet.

Daarnaast is in de wet voor de consument bovendien nog toegevoegd de drie dagen bedenktijd. Zodra de koper de koopovereenkomst heeft ontvangen, gaat de bedenktijd in. Dit geldt zowel voor een bestaande woning, als voor een nog nieuw te bouwen huis. Gedurende deze periode van drie dagen kan de koper eenzijdig de koop ontbinden. Na een dergelijke ontbinding is de koper, zonder dat een boete of schadevergoeding betaalt hoeft te worden, van de koop af. De verkoper moet een nieuwe gegadigde vinden. Als de notaris de koopakte opstelt, staat vast op welk moment de bedenktijd aanvangt. Partijen kunnen dan achteraf niet meer van mening verschillen over de aanvang van de drie dagen termijn.

Tenslotte kan de koopakte worden ingeschreven in het kadaster. Een ingeschreven koopakte of dat nu om de consument gaat die een woning aanschaft of om een bedrijf dat een kantoorgebouw koopt, beschermt de koper voor maximaal zes maanden tegen faillissement van verkoper en tegen ten laste van verkoper op de onroerende zaak gelegde beslagen.

In tijden van economische crisis is een beslag of een faillissement vaker aan de orde. Met een ingeschreven koopakte waarbij de levering plaats heeft binnen zes maanden na de inschrijving bij het kadaster, kan de zaak gewoon doorgaan. Het inschrijven van de koopakte dient men te zien als een (lage) premie om verzekerd te zijn van de levering van de aangekochte onroerende zaak ook al is verkoper intussen failliet gegaan of is er beslag gelegd.

De mogelijkheid tot inschrijving bestaat dus niet alleen voor de particuliere koper van een woning. Iedere koper die een woning, bedrijfspand of een stuk grond koopt, kan de schriftelijke overeenkomst via de notaris laten inschrijven. Bij aankoop van een woning door een particulier kan dat eerst na afloop van de drie dagen bedenktijd, tenzij de notaris de koopovereenkomst heeft opgesteld en meeondertekend.

Inschrijving kan geschieden door de inschrijving van de koopakte zelf, maar dat kan ook door middel van een specifieke notariële verklaring. Niet alleen de koper maar ook verkoper zou inschrijving moeten verlangen. Want stel dat er beslag op de onroerende zaak wordt gelegd, dan zou zonder de bescherming van de koper de transactie niet door kunnen gaan. Koper kan dan verkoper in gebreke stellen en verkoper loopt daarna tegen de contractuele boete aan (meestal 10% van de koopsom). Dat is allemaal niet aan de orde indien de koop schriftelijk is vastgelegd en de koopakte is ingeschreven bij het kadaster. Overigens biedt inschrijving ook bescherming tegen de verkoper die hetzelfde object twee maal denkt te kunnen verkopen. Ook na de inschrijving door verkoper kunnen aangegane huur- of pachtcontracten niet aan de koper worden tegengeworpen.

Kortom redenen genoeg om de koopakte in te schrijven in de openbare registers voor registergoederen.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen. 

Jennifer en Henk Schaap nemen hun financiële situatie door. Ondanks de crisis is het een goed jaar geweest voor hun bedrijf. Ze zijn het erover eens dat ze iets extra's voor hun kinderen Hannah en Joris willen doen. 'Maar is het verstandig ze nu al geld te geven?', vraagt Henk zich af. 'Beiden wonen nog thuis en misschien worden de komende jaren slechter voor ons en hebben wij het geld zelf nodig.' Ze gaan langs hun notaris voor advies over de mogelijkheden van schenken.

De notaris wijst Jennifer en Henk op de mogelijkheid van 'schenken op papier'. 'Dit wil zeggen dat jullie in een notariële akte een bedrag schuldig erkennen aan de kinderen. Hannah en Joris kunnen deze geldlening alleen opeisen bij overlijden van de langstlevende of bijvoorbeeld bij faillissement van één van jullie. Als jullie het geld daadwerkelijk willen geven, ook wel aflossen genoemd, is dat altijd belastingvrij mogelijk. Jullie blijven dus baas over jullie geld en bepalen zelf wanneer het daadwerkelijk naar de kinderen gaat.'

Rente
'Schenkingen tot € 5.030,- per jaar aan kinderen zijn vrijgesteld van schenkingsbelasting', vertelt de notaris. 'Als de kinderen tussen de 18 en 35 jaar zijn, is de vrijstelling eenmalig € 24.144,- Jullie zijn wel verplicht ieder jaar rente te betalen over de schuldig gebleven schenking. Tot 1 januari van dit jaar was de rente nog flexibel. Voor schenkingen vanaf 1 januari 2010 staat de rente vast: 6%. Jullie kinderen hoeven over deze rente geen belasting te betalen. Jullie hebben voordeel van deze constructie omdat jullie de 'schuld' in mindering kunnen brengen op Box III. Voor de kinderen geldt de schenking als een bezit. Zij moeten dit bedrag in Box III bijtellen. Uit de rente kunnen zij de eventuele belasting hierover betalen.'

Aandachtspunten
'Omdat jullie zelf de aflossing kunnen regelen, kunnen jullie hier creatief mee omgaan', vervolgt de notaris. 'Jullie kunnen bijvoorbeeld in natura aflossen door aandelen te geven in plaats van geld. Of je houdt er een familieweekend van.' Ook geeft de notaris nog enkele aandachtspunten. 'Ik raad jullie aan een uitsluitingclausule op te nemen om te zorgen dat de schenking bij een eventuele echtscheiding van jullie kinderen niet ten goede komt aan jullie ex-schoonkind.

Meer weten? Neem vrijblijvend contact met ons op.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Als u voor de financiering van uw woning een hypothecaire geldlening heeft afgesloten, wordt hieraan veelal een levensverzekering of overlijdensrisicoverzekering gekoppeld. Dit houdt in dat bij overlijden van de eerste van u en uw partner, een bedrag wordt uitgekeerd.
In beginsel wordt de bank als eerste begunstigde op de polis vermeld. De bank ontvangt dan de uitkering, lost daarmee de hypotheek (deels) af en restitueert een eventueel restant van de verzekeringsuitkering aan de erfgenamen. De gehele verzekeringsuitkering is in dit geval in de nalatenschap gevallen en komt ten goede aan alle erfgenamen. De meeste banken bieden de mogelijkheid dat van deze constructie wordt afgeweken door middel van een partner- of weduweverklaring (of betalingsopdracht). Als u hiervan gebruik maakt, is niet de bank de begunstigde van de verzekeringsuitkering, maar de langstlevende. Met de partnerverklaring verklaart u dat u (voor het geval u de langstlevende bent) deze uitkering zal gebruiken om de hypotheek af te lossen. De uitkering komt in dit geval geheel ten goede aan de langstlevende, en niet aan andere erfgenamen, zoals kinderen.

In het algemeen is het tekenen van de partnerverklaring zinvol als u:

• niet getrouwd of geregistreerd partner bent en
• wel kinderen heeft, en
• geen testamenten en samenlevingscontract heeft opgemaakt.

In dat geval is de langstlevende niet beschermd tegen aanspraken van kinderen en is het dus van belang om die aanspraken zo klein mogelijk te maken.

Als het uw bedoeling is dat uw kinderen zo weinig mogelijk erven, en u uw vermogen zoveel mogelijk aan anderen wilt laten toekomen, dient u de verklaring niet te ondertekenen. Als er kinderen uit verschillende relaties zijn en het de bedoeling is dat de kinderen zoveel mogelijk van hun eigen ouder erven, is het beter om de verzekeringsuitkering in de nalatenschap te laten vallen. Uiteraard is het in dit geval erg belangrijk om uw testamenten op uw wensen af te stemmen. Het tekenen van de partnerverklaring kan nadelig zijn voor wat betreft successierechten. Of dit zo is hangt af van uw totale vermogen (en pensioenrechten), uw eventuele huwelijksvoorwaarden en uw testamenten.

De conclusie is dat niet eenvoudig is vast te stellen of het al dan niet tekenen van deze verklaring voordelig dan wel nadelig voor de successieheffing zal uitvallen, waarbij tevens de definiëring van die termen nog afhankelijk is van de vraag of alleen het eerste overlijden in aanmerking wordt genomen of dat het totale successierecht bij twee nalatenschappen wordt bezien.

Wel of niet tekenen?
Als het onduidelijk is of het al dan niet tekenen van deze verklaring de voorkeur verdient, moet worden bedacht dat in het nieuwe verzekeringsrecht niet voldoende is om alleen de begunstigde te zijn; op het moment dat het recht op de uitkering ontstaat, moet de begunstigde de begunstiging ook nog aanvaarden. Op dat moment kan dan altijd nog besloten worden niet te aanvaarden, waarna de bank weer de begunstigde is. In het omgekeerde geval als er geen verklaring is getekend, kan je na een overlijden niet alsnog een verklaring ondertekenen. Dat pleit ervoor om bij twijfel de verklaring te tekenen.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Getrouwd zonder huwelijksvoorwaarden te maken, maar gemeenschap van goederen was niet de bedoeling

Wanneer u in het huwelijk treedt, ontstaat er volgens Nederlands recht automatisch een algehele gemeenschap van goederen. Dit houdt in dat alles gemeenschappelijke eigendom wordt, half-half van beide echtgenoten, met uitzondering van bepaalde erfenissen en schenkingen. Wilt u die gemeenschap van goederen niet, dan dient u vóór de huwelijkssluiting huwelijksvoorwaarden te maken.

Ook tíjdens het huwelijk kunt u nog huwelijksvoorwaarden maken, maar dan is het uitgangspunt dat alles half-half eigendom is van beide echtgenoten en dat dus ook alles half-half moet worden verdeeld. En dat terwijl één van beide echtgenoten bij het aangaan van het huwelijk misschien wel veel meer bezittingen had dan de ander! Wilt u dan een situatie creëren alsof er vanaf het begin huwelijksvoorwaarden zijn geweest en dus aan de ene echtgenoot veel meer toedelen dan aan de ander ("ongelijke verdeling"), dan is er in beginsel schenkbelasting verschuldigd. De ene echtgenoot krijgt dan immers meer dan de helft van de gemeenschap van goederen, en dat wordt door de Belastingdienst beschouwd als een schenking.

Om hieraan tegemoet te komen heeft de staatssecretaris van Financiën in 2008 bepaald dat in bepaalde gevallen géén schenkbelasting verschuldigd is bij overgang van algehele gemeenschap van goederen naar een uitsluiting van iedere gemeenschap van goederen.
De echtgenoten moeten dan aannemelijk maken dat zij die huwelijksvoorwaarden maken om aanspraken van kinderen uit eerdere huwelijken op het vermogen van hun ouder te herstellen en die aanspraken als gevolg van het huidige huwelijk in gemeenschap van goederen, onbedoeld verloren zijn gegaan.
Een andere mogelijkheid is dat de echtgenoten op grond van een misverstand voorafgaand aan het huwelijk geen huwelijksvoorwaarden hebben gemaakt en die nu binnen drie jaar na de huwelijkssluiting alsnog willen maken.
In beide situaties is het noodzakelijk dat iedere gemeenschap van goederen wordt uitgesloten en dat ieder van de echtgenoten eigenaar wordt van een even groot vermogen als hij zou hebben gehad wanneer er vóór het huwelijk al huwelijksvoorwaarden waren gemaakt.

In de situatie als hiervoor omschreven kan de notaris schriftelijk contact opnemen met de Belastingdienst met het verzoek akkoord te gaan met de ongelijke verdeling zonder dat er schenkbelasting hoeft te worden betaald door de echtgenoot die meer dan zijn helft krijgt. Het is dan wel van belang dat de akte van huwelijksvoorwaarden binnen zes maanden na die beslissing van de Belastingdienst wordt getekend.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Bart de Vries is al enkele jaren directeur-eigenaar van De Vries Verpakkingen bv. In de toekomst wil hij zijn zaak graag overdragen aan zijn zoons Peter en Niek. Een relatie van Bart raadt hem aan beide zoons nu al een dienstverband met De Vries Verpakkingen aan te laten gaan. 'Belastingtechnisch is dat aantrekkelijk. En als je het goed regelt: baadt het niet, dan schaadt het niet.' Bart maakt een afspraak met zijn notaris om de voordelen te bespreken.

De notaris bevestigt dat het een goed idee is als Bart Peter en Niek nu al in zijn zaak laat werken. 'Het is niet nodig dat zij daarvoor fulltime in dienst zijn. Peter kan gewoon bij zijn huidige baas blijven werken en Niek mag zijn studie afmaken.' Indiensttreding heeft meerdere voordelen. Bart kan zijn zoons na de indiensttreding een renteloze personeelslening verstrekken. 'Dit moet wel een lening zijn voor de aankoop van een eigen huis of voor de herfinanciering van de eigen woninglening.'

Aandelen 'Als je zoons op de loonlijst staan, komen ze voor een bijna belastingvrije schenking van de aandelen van je bv in aanmerking', vertelt de notaris. 'Als ze langer dan 36 maanden in dienst zijn, is het mogelijk om de inkomstenbelastingclaim (de ab-heffing) door te schuiven. Overigens geldt ook hierbij dat het niet noodzakelijk is dat ze een fulltime dienstverband hebben.'

Schenkingsbelasting 'Je zoons hoeven bij de schenking van de aandelen geen belasting te betalen over het eerste miljoen dat De Vries Verpakkingen B.V. waard is. Dat miljoen geldt voor het bedrijf als geheel, dus niet per schenking of per kind. Is je onderneming meer waard dan blijft van het meerdere 83% buiten de schenkingsbelasting. Over het gedeelte dat belast is, betaal je over de eerste € 118.708,00 10 procent belasting en over de eventuele rest 20 procent. Kortom, het is aan te bevelen je zoons tijdig in dienst te nemen.'

Zeggenschap 'Bij de schenking kunnen we beschermingsbepalingen opnemen', vervolgt de notaris. 'Zo kunnen we bepalen dat de aandelen buiten een eventuele echtscheiding blijven. De zeggenschap van de aandelen blijft bij jou. Mocht je onverhoopt ruzie krijgen met een van je kinderen, dan heb je de mogelijkheid om de zaak terug te draaien.'

Verkoop binnen vijf jaa Peter en Niek moeten De Vries Verpakkingen bv vijf jaar voortzetten. 'Doen ze dat niet, dan wordt de schenkingsbelasting alsnog nagevorderd.' Bart weet na het gesprek genoeg. 'Ik ga ze thuis warm maken voor een parttimebaan bij mij in de zaak!'

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen 

Een week nadat Marieke Smit de sleutels van haar nieuwe koopappartement kreeg, komt het bericht dat staatssecretaris Weekers de overdrachtsbelasting per 15 juni jl. verlaagt van 6% naar 2%. Met een goede vriend bedenkt ze een plan: zij verkoopt hem de woning en koopt die daarna weer terug. 'Bij doorverkoop binnen zes maanden krijg je immers de overdrachtsbelasting terug.'

Marieke legt haar plan voor aan de notaris. 'Bij doorverkoop krijg ik de 6% terug en daarna betaal ik nog maar 2%.' De notaris helpt haar uit haar dromen. 'De termijn van zes maanden is tijdelijk verlengd tot twaalf maanden. Het voordeel is dat je bij verkoop van een woning binnen die twaalf maanden je bij de volgende overdracht alleen maar overdrachtsbelasting betaalt over de waardestijging van de woning. Vindt de verkoop tegen hetzelfde bedrag plaats of tegen een lager bedrag, dan hoef je geen overdrachtsbelasting te betalen. Het is dus niet zo dat je die 6% overdrachtsbelasting terugkrijgt.'

Doorverkoop
De notaris legt uit dat er nog twee zaken zijn veranderd. 'Als jij als koper een woning tegen 6% overdrachtsbelasting hebt gekocht en deze na 1 juli doorverkoopt, dan wordt de doorverkoop belast tegen 2% in plaats van 6%. Die 2% wordt berekend over de hogere koopprijs (de winst). Meestal wordt afgesproken dat de opvolgende koper de normale overdrachtsbelasting over de hele koopsom betaalt en dat de verlaging (het voordeel) wordt uitgekeerd aan de verkoper. Na 1 juli wordt het aan de verkoper uitgekeerde voordeel aan overdrachtsbelasting ook weer met overdrachtsbelasting belast. Hierdoor blijft er minder voor de verkoper over. De tweede verandering is dat de opvolgende koper maar 2% overdrachtsbelasting hoeft te betalen in plaats van 6%. Als jij de woning tegen dezelfde prijs doorverkoopt aan je vriend, dan verlies je dus 4%. Dan is het beter om een hogere koopprijs af te spreken en het overdrachtsbelastingvoordeel aan de koper te laten.'

Alleen woningen
De notaris geeft aan dat de verlaging alleen geldt voor woningen. 'Het is niet altijd duidelijk wanneer er sprake is van een woning. Een kavel grond van een nieuwbouwproject wordt niet aangemerkt als woning. Een tuin, parkeerplaats, berging of garage die bij de woning horen, komen ook in aanmerking voor de verlaging. Een losse garage of bedrijfspand niet.'
Marieke is teleurgesteld dat de verlaging van de overdrachtsbelasting aan haar neus voorbij gaat. Wel is ze blij dat de notaris haar heeft behoed voor nog meer verlies. 'De verlaging van 6% naar 2% oogt erg sympathiek. De uitvoering kent zo te horen nogal wat haken en ogen. De notaris is de aangewezen persoon om die te ondervangen.'

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen. 

Voor ongehuwd samenwonenden is er per 1 januari 2011 een grote verandering opgetreden in de fiscale positie. Eerst maar de situatie tot 1 januari 2011. Wie in een jaar meer dan 6 maanden ongehuwd een gezamenlijke huishouding voerde en op hetzelfde adres stond ingeschreven in het bevolkingsregister, kon kiezen voor het partnerschap. Die keuze kon ieder jaar anders zijn. De gevolgen van deze keuze waren velerlen, de meest in het oog springende zijn de teruggave van de algemene heffingskorting aan de minstverdiener (bij minimaal een half jaar partnerschap) en de mogelijkheid om van bepaalde posten (eigen woning, vermogen in box 3, persoonsgebonden aftrekposten) te kiezen wie van beiden ze aangaf in de aangifte.

Vanaf 1 januari 2011 is het voeren van een gezamenlijke huishouding met inschrijving op hetzelfde adres niet meer voldoende voor het partnerschap. En er is ook geen keuze meer. Wie voldoet aan de voorwaarden voor het partnerschap is fiscaal partner; wordt daaraan niet voldaan, dan is geen sprake van fiscaal partnerschap. Er moet in ieder geval een inschrijving zijn in het bevolkingsregister op hetzelfde adres. Daarnaast moet worden voldaan aan een van de volgende voorwaarden:

- Er is een notarieel samenlevingscontract gesloten;
- Er is een kind geboren uit de relatie;
- Een kind van de een is erkend door de ander;
- Aanwijzing in de pensioenregeling als partner;
- Bezit van een gezamenlijke eigen woning in fiscale zin.

Wie niet aan een van deze voorwaarden voldoet, is geen fiscaal partner. Ongehuwd in een huurhuis samenwonenden zijn dus niet zonder meer partner van elkaar.
Wie in een gedeelte van het jaar (al is het nog zo kort) voldoet aan de voorwaarden van het partnerschap, is ook fiscaal partner in het andere gedeelte van het jaar waarin inschrijving op hetzelfde adres bestaat. Dat is goed nieuws voor degenen die in het jaar 2011 samenwonen en alsnog het hele jaar partner willen zijn. Zij moeten voor 1 januari 2012 gaan voldoen aan de voorwaarden en zijn dan heel 2011 elkaars fiscale partner.

Voorbeeld
U woont al jaren samen in een huurhuis. U kunt het hele jaar fiscaal partner zijn als u voor 1 januari 2012 een notarieel samenlevingscontract sluit of de ander in uw pensioenregeling als partner aanwijst. Als u dat niet doet, bent u niet elkaars fiscale partner.
Voorbeeld
U woont sinds 1 april 2011 samen in een huurhuis. Als u verder niets doet, bent u niet elkaars fiscale partner. U sluit vóór 1 januari 2012 een notarieel samenlevingscontract en bent vanaf 1 april 2011 elkaars fiscale partner. Uitsluitend voor de verdeling van de gemeenschappelijke inkomsten mag u, net zoals tot 1 januari 2011 het geval was, kiezen voor uitbreiding van het partnerschap tot het hele jaar.

Het moge duidelijk zijn: woont u ongehuwd samen in een huurhuis, en wilt u elkaars fiscale partner zijn, dan moet u vóór 1 januari 2012 aktie ondernemen.

Bouwe Krijgsheld en Ellen van Pelt, notarissen.